Zepsuty czajnik, stary telewizor czy niedziałający telefon prędzej czy później trafiają się w każdym domu, rodząc pytanie, co z nimi zrobić. Elektroodpadów nie wolno wyrzucać do zwykłego kosza, ponieważ zawierają substancje szkodliwe dla środowiska, a zarazem cenne surowce do odzysku. Polskie przepisy określają, gdzie i na jakich zasadach można oddać zużyty sprzęt, w większości przypadków bezpłatnie. Poniżej wyjaśniamy, gdzie oddawać elektroodpady oraz jakie zasady obowiązują przy ich zbieraniu i recyklingu.
Spis treści
Gdzie oddawać elektroodpady?
Najbardziej uniwersalnym miejscem jest PSZOK, czyli Punkt Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych. Każda gmina musi prowadzić przynajmniej jeden taki punkt i finansować go z opłat za odbiór odpadów. Mieszkaniec może bezpłatnie oddać tam praktycznie każdy rodzaj elektroodpadu, od dużego AGD po żarówki i baterie, zwykle po okazaniu dokumentu tożsamości. Warto wcześniej sprawdzić godziny otwarcia oraz limity ilościowe, które w części gmin obowiązują dla największych urządzeń.
Dowiedz się też: Gdzie wyrzucać zużyte e-papierosy?
Elektroodpady można też oddawać poza PSZOK-iem, korzystając z kilku wygodnych rozwiązań. Wiele gmin organizuje okresowe zbiórki objazdowe, podczas których pojazd odbiera zużyty sprzęt spod posesji. Duże urządzenia można zgłosić do firm oferujących bezpłatny odbiór z domu, a drobne elektroodpady, takie jak baterie czy żarówki, przyjmują oznakowane pojemniki w sklepach, urzędach czy szkołach. Przy zakupie przez Internet zużyty sprzęt tego samego rodzaju można oddać kurierowi w miejscu dostawy nowego urządzenia.
Zasady zwrotu sprzętu w sklepie
Sklepy sprzedające sprzęt elektryczny i elektroniczny są prawnie zobowiązane do przyjmowania elektroodpadów, co reguluje zasada oznaczana jako 1:1. Zgodnie z nią przy zakupie nowego urządzenia sprzedawca musi nieodpłatnie odebrać stary sprzęt tego samego rodzaju i w tej samej ilości. Kupując nową pralkę, można więc zostawić w sklepie zużytą, a wybierając telewizor, oddać poprzedni odbiornik. Obowiązek ten dotyczy zarówno sklepów stacjonarnych, jak i sprzedawców internetowych, a konsument nie ponosi z tego tytułu dodatkowych kosztów.
Druga zasada, określana jako 1:0, obowiązuje w placówkach o powierzchni sprzedaży przekraczającej 400 metrów kwadratowych. Takie sklepy muszą przyjąć drobny elektroodpad, którego żaden z wymiarów nie przekracza 25 centymetrów, bez konieczności kupowania czegokolwiek. Oznacza to, że stary telefon, ładowarkę czy elektryczną szczoteczkę można po prostu przynieść i zostawić w wyznaczonym miejscu. Odmowa przyjęcia sprzętu w ramach obu zasad stanowi naruszenie przepisów, które można zgłosić do wojewódzkiego inspektoratu ochrony środowiska.
O czym pamiętać przy oddawaniu elektroodpadów?
Najważniejsza zasada mówi, że elektroodpadów nie wolno wyrzucać do pojemnika na odpady zmieszane ani porzucać w lasach czy rowach. Zakaz ten wynika wprost z ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym, a jego złamanie zagrożone jest karą grzywny sięgającą nawet 5000 złotych. Przypomnieniem obowiązku selektywnej zbiórki jest symbol przekreślonego kosza, umieszczany na obudowach urządzeń. Oznacza on, że dany sprzęt po zużyciu musi trafić do wyznaczonego punktu, a nie do wspólnego strumienia odpadów komunalnych.
Przed oddaniem sprzętu warto pamiętać o kilku rzeczach. Elektroodpadów nie należy samodzielnie demontować, ponieważ grozi to uwolnieniem szkodliwych substancji, a rozbiórką powinny zajmować się wyłącznie uprawnione zakłady przetwarzania. Urządzenie najlepiej oddać kompletne, wcześniej usuwając z niego dane osobowe oraz wyjmując karty pamięci. Celem całego systemu jest recykling, który pozwala odzyskać cenne surowce, ograniczyć zużycie zasobów naturalnych oraz zapobiec przedostawaniu się do środowiska substancji groźnych dla zdrowia.
Artykuł powstał we współpracy z https://e-smoke.org/